Innovation 17-11-2026
Digitalisering, Blue economy, Energietransitie Danny Cornelissen

Digitaal Samenwerken: nooit meer zoeken naar de laatste bouwtekening van een schip

Aan een nieuw schip werken tientallen bedrijven, elk met eigen tekeningen en systemen. Welke versie de laatste is, is lang niet altijd duidelijk. Het Maritiem Masterplan trekt 24 miljoen euro uit om dat op te lossen. Werven en toeleveranciers moeten makkelijker gegevens kunnen uitwisselen, zonder dat iedereen dezelfde software hoeft te gebruiken.

Werf, installateurs, systeemintegratoren en andere toeleveranciers sturen tekeningen en specificaties nu vooral per e-mail heen en weer. Bestanden worden aangepast en er gaan nieuwe versies rond. Zo kan een installateur aan het werk gaan met een tekening die allang achterhaald is.

Mariël van der Linden is verantwoordelijk voor Digitaal Samenwerken, een van de drie programmalijnen van het Maritiem Masterplan. Ze wil de digitale uitwisseling tussen bedrijven beter regelen. Daarvoor komt er geen groot computersysteem. Het programma werkt met gezamenlijke afspraken, een zogeheten afsprakenstelsel.

‘Een schip bouw je nooit alleen, dat doe je met heel erg veel partijen’, zegt Van der Linden. ‘Daarvoor moet heel veel informatie uitgewisseld worden: tekeningen, specificaties, vereisten en de hele certificering met klassen.’ Sommige bedrijven werken met platforms als SharePoint, maar ook dan blijft het lastig om te zien welke versie de juiste is.
‘Wat is nou eigenlijk de laatste versie? Dat proberen we hiermee op te lossen. In plaats van dat je tekeningen of specificaties via de mail gaat oversturen en allerlei verschillende versies hebt, waarbij niemand precies weet wat de laatste versie is.’

Gegevens bij de bron

Het uitgangspunt: informatie blijft bij het bedrijf dat haar heeft gemaakt. ‘Laat nu de data bij de bron. Zorg ervoor dat als er bijvoorbeeld een installatietekening is gemaakt, die bij de installateur zit. Dat een tekening van een cascoromp bij de werf blijft.’ Andere partijen kunnen die gegevens digitaal inzien. Bestanden hoeven dan niet meer rond te gaan. In onze ideale wereld zorgen we ervoor dat partijen zoveel mogelijk de systemen kunnen blijven gebruiken die ze nu ook al gebruiken. Maar dat we de koppelingen tussen die systemen organiseren door middel van afspraken, en dat noemen we dan consequent een afsprakenstelsel.’

Uit de gegevens van alle betrokken bedrijven moet zo een actueel beeld ontstaan van een schip in aanbouw, schetst Van der Linden. ‘De installateur heeft de tekeningen van de installaties, de werf heeft de tekeningen van de casco-opbouw en de systeemintegrator heeft de tekeningen van de boordsystemen. Dat blijft daar ook. Maar als je een integraal beeld wilt krijgen van zo’n schip, kun je bijna op momentbasis de laatste versie bij al die verschillende partijen vandaan halen.’

Geen centraal platform

Er komt geen centrale database waarin alle gegevens van een schip worden opgeslagen. ‘We maken afspraken met elkaar en die afspraken leggen vast wie welke gegevens met wie mag delen, in welk formaat en onder welke voorwaarden. Het is geen centraal platform en ook geen verplichte software.’ Elk bedrijf bepaalt zelf welke partners zijn gegevens mogen inzien. Daarbij gaat het vooral om intellectueel eigendom en beveiliging.

‘Zijn mijn gegevens wel veilig? Wie kan er dan allemaal bij? Dat zijn allemaal vraagstukken waar wij heel erg naar kijken.’
Softwareleveranciers kunnen hun pakketten geschikt maken voor het afsprakenstelsel. Een werf hoeft dus niet over te stappen op voorgeschreven software.

24 miljoen euro subsidie

De 24 miljoen euro is bedoeld voor de hele looptijd van Digitaal Samenwerken. Daarvan worden zowel de organisatie van het programma als de praktijkprojecten betaald.n ‘Een zo groot mogelijk deel willen we gebruiken voor de ontwikkeling van die use cases en het komen tot die afspraken’, zegt Van der Linden. Werven, installateurs en andere ketenpartners kunnen samen een concreet probleem aandragen. Het programma helpt dat af te bakenen en er afspraken voor te maken.

‘We hebben er bewust voor gekozen om te werken vanuit concrete praktijksituaties. Want je kunt natuurlijk afspraken maken over van alles en nog wat, maar als niemand dat gebruikt, heeft het geen enkele zin. ‘ De afspraken komen in een stelsel dat de hele maritieme sector kan gebruiken, ook als het Maritiem Masterplan is afgelopen. Een van de eerste onderwerpen is het digitale productpaspoort. Daar doen inmiddels zo’n tien bedrijven aan mee.

‘Die gaan met elkaar afspraken maken over hoe je informatie over onderdelen, materialen en herkomst vindbaar en uitwisselbaar kunt maken gedurende de hele levenscyclus van een schip.’ Het kan gaan om een batterijpaspoort, maar ook om de herkomst van staal en andere materialen. Welke bedrijven meedoen, maakt Van der Linden nog niet bekend. Ze verwacht begin volgend jaar meer te kunnen vertellen.

Leren van de bouw

In andere sectoren werkt men al met zulke afspraken. Van der Linden noemt iDEAL, het openbaar vervoer en vooral de bouw. Daar wordt gewerkt met BIM, met afspraken over hoe digitale bouwinformatie wordt uitgewisseld en gelezen. Werven en toeleveranciers kunnen zelf een praktijkproject indienen. Ze kunnen ook meedoen aan het Digitaal Samenwerken Panel, dat meedenkt over lopende initiatieven. Volgens Van der Linden is samenwerken de enige manier. ‘Je kunt dit soort vraagstukken niet meer per organisatie oplossen. Dus je moet dat in samenwerking doen met elkaar.’

Bedrijven kunnen praktijkprojecten aandragen of zich aanmelden voor het Digitaal Samenwerken Panel via www.digitaalsamenwerken.org

Website Digitaal Samenwerken